‘Somut Adım Atılırsa Türkiye Kazançlı Çıkar’

Irak’ta Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesud Barzani’nin iki yıllık gerginliğin ardından pazar günü Bağdat’ta Başbakan Nuri El Maliki ile görüşmesi ülkede istikrarın yeniden sağlanması için sembolik bir adım olarak yorumlanmıştı.

‘Somut adım atılırsa Türkiye kazançlı çıkar’

PINAR ERSOY / WASHINGTON

Şimdi Erbil ve Bağdat ilişkileri düzeltme sinyali verirken Türkiye’nin de kazanan tarafta olacağı yorumları yapılıyor. Türkiye son dönemde Kürt yönetimi ile yakınlaşırken Bağdat’la ilişkisinde sorunlar yaşamıştı. Barzani-Maliki görüşmesinin ardından Ankara ve Erbil arasındaki yakın ilişkinin her ne olursa olsun sağlam devam edeceği yönünde görüş birliği var.

German Marshall Fund düşünce kuruluşunun Ortadoğu uzmanı Hassan Mneimneh, “Barzani’nin Bağdat’la kesin olmayan bir yakınlaşma için Türkiye ile bağlantılarını riske atacağını hiç zannetmiyorum” diyor.

ABD’nin eski Türkiye ve Irak Büyükelçisi James Jeffrey, Ankara-Erbil-Bağdat üçgeninde özellikle doğalgaz ve petrolün birleştirici rol oynayacağını savunuyor. Çalışmalarına Washington Enstitüsü’nde devam eden Jeffrey “Kürt hidrokarbon kaynaklarının Türkiye ile birlikte Bağdat’ın da katılımıyla değerlendirilmesi herkesin çıkarına olacak. [Bu konudaki ihtilaflı durum çözülürse] ticaret ve işbirliği artacak, yakınlaşma olacaktır” yorumunu yapıyor.

Washington’da Irak, Suriye ve Türkiye Kürtlerini en yakından takip eden gazetecilerden olan Mutlu Çiviroğlu, “Kürt hükümetinin Türkiye ile artırdığı enerji antlaşmaları ve Eylül ayında tamamlanması beklenen boru hattının bu ziyarette gündeme gelmiş olması çok muhtemel” diyor. Maliki’nin bu konuda artık daha yumuşak adımlar atabileceğini ekliyor. Ancak pazar günkü görüşmenin şimdiye kadar imzalanan anlaşmalar için ne ifade ettiğini kimse kestiremiyor. Bu belirsizlik nedeniyle Türkiye’nin şimdilik endişelenmesine ya da umutlanmasına hiç gerek olmadığını savunanlar da var.

Hassan Mneimneh umutsuz bir şekilde “Kürt yönetimi daha önce defalarca Bağdat’a güvendi ancak sözler hiçbir zaman tutulmadı. Bu kez farklı olacak mı göreceğiz” diyor ve ekliyor: “Bence bu görüşme somut adımlar atılmadan Türkiye için hiçbir şey ifade etmiyor.

http://dunya.milliyet.com.tr/-somut-adim-atilirsa-turkiye/dunya/detay/1735618/default.htm

Barzani-Maliki Buluşmasında Başkanlık Hesabı

Irak’ta iki yıl sonra görüşen Kürt Bölgesel Yönetimi lideri Mesud Barzani ve Başbakan Maliki’nin, Barzani’nin cumhurbaşkanı olma ihtimalini konuştuğu düşünülüyor

Barzani-Maliki buluşmasında başkanlık hesabı

PINAR ERSOY / WASHINGTON

Irak’ta Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesud Barzani’nin pazar günü iki yıl aradan sonra ilk kez Bağdat’a gitmesi ve burada Başbakan Nuri El Maliki ile yaptığı görüşmeden sıcak mesajlar çıkması ülkeyi yakından takip eden uzmanlar arasında temkinli bir iyimserlikle karşılandı.
ABD’nin 2010-2012 yıllarında Bağdat, 2008-2010 arasında da Ankara büyükelçisi olan James Jeffrey, “Politik ve psikolojik olarak çok önemli bir gelişme. Bağdat ve Erbil arasında hidrokarbon ve sınır konularında uzlaşıya hız verilecek. Ancak yakın ilişkiler için somut adımlar atılmalı” diyor.

Voice of America radyosunun Kürtçe servisi gazetecilerinden Mutlu Çiviroğlu da bu ziyarette daha çok pratik konuların görüşüldüğünü aktarırken temel görüş ayrılıklarının devam ettiğini hatırlatıyor.

Aslında Bağdat ve Erbil arasındaki yakınlaşma mayıs ayında 7 maddelik bir yol haritası üzerinde anlaşılması ve Kürt bakanların Bağdat’a dönmesiyle başlamıştı. Maliki haziran ayında Erbil’e geldiğinde de sorunlu konularda ortak komisyonlar kurulması kararı alınmıştı. Barzani’nin Bağdat’a gitmesi zincirin bir anlamda son halkası oldu.

ABD’nin rolü var
ABD’nin iki taraf arasındaki gerginlikten rahatsız olduğu ve bu görüşmede rol oynadığı ise sır değil. ABD’nin eski Ankara Büyükelçisi olan ve Atlantic Council Dinu Patrici Avrasya Merkezi’nin direktörlüğünü yapan Ross Wilson, Barzani-Maliki görüşmesinde ABD ve BM’nin ciddi teşviği olabileceğini söylüyor.

Çalışmalarına Washington Enstitüsü’nde devam eden James Jeffrey de “ABD’nin Türkiye ve Kürtler arasında Bağdat’ın dahil olmadığı hidrokarbon işbirliğinden duyduğu rahatsızlık, Kürtleri, Türkiye’nin de rızasıyla Bağdat’la tekrar denemeye itti” yorumunu yapıyor.
Ancak iki liderin siyasi kariyerleri ile ilgili endişeleri de görüşmede rol oynamış gözüküyor. James Jeffrey, Suriye’de artan şiddetin ve Maliki’nin haziran ayındaki yerel seçimlerden kötü sonuç almasının başbakanı müttefik aramaya ittiğini düşünüyor. Son dönemde çok eleştirilen Barzani de ilişkileri düzelterek güçlenmenin yollarını arıyor. Üstelik masada cumhurbaşkanlığı ihtimali de var.
Cumhurbaşkanı Celal Talabani Aralık 2012’de felç geçirdiğinden beri Almanya’da hastanede…

Mutlu Çiviroğlu, Sünni ve Şiilerden Barzani’nin cumhurbaşkanlığı için talep olduğunu, pazar günü yapılan görüşmede bunun da tartışıldığını aktarıyor. Çiviroğlu’na göre Barzani bu seçimlerde değilse de bir sonraki seçimde güçlü bir aday olacak. Türkiye’nin de destek vereceği tahmin edilen olası bir cumhurbaşkanlığının Erbil-Bağdat ilişkilerini yumuşatacağı düşünülüyor.
Seçim muamması

Ancak hiçbir şey kesin değil. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Meclisi geçen hafta Barzani’nin görev süresini iki yıl daha uzatarak tartışma başlatmıştı. Barzani’nin bunu onaylaması halinde cumhubaşkanlığı adaylığı tartışması en az iki yıl ertelenecek. Aksi takdirde önümüzdeki aylarda hem Irak hem de Kürt Bölgesel Yönetimi’nde liderlik kadrosunun değişmesi ihtimali doğacak. Daha önce ABD’nin Talabani’nin yerine eski cumhurbaşkanı İyad Allavi’yi istediği yönünde iddialar ortaya atılmıştı. Irak‘ta bir sonraki seçimlerin 2014’te yapılması planlanıyor, ancak kesin bir tarih belirlenmiş değil.

YARIN: Erbil-Bağdat arasındaki yakınlaşma Türkiye’yi nasıl etkileyecek?